Gebruikers handleiding

1. Inleiding
De FOKZbox is ontworpen voor gebruik tijdens radiopeil- of radiovossenjachten in de 2 meter amateurband. De intuïtieve bediening maakt de ontvanger geschikt voor zowel een beginnende als ook een gevorderde vossenjager. Behalve de standaard functies zoals frequentie, volume, verzwakker en de benodigde signaalsterktemeter zijn ook een reeks geavanceerde functies beschikbaar.

Peilontvanger compleet 2x laag

Deze geavanceerde functies zijn bedoeld om het toepassingsgebied van de ontvanger te vergroten en het gedrag van de FOKZbox aan te passen aan de eisen van de gebruiker. Zo zijn bijvoorbeeld een FM demodulatie en een schakelbare squelch voorzien en kunnen druktoetsen met een functie naar wens geprogrammeerd worden.

Dit bedieningshandboek geeft een gedetailleerd overzicht van alle functies en instelmogelijkheden. Daarnaast wordt nader ingegaan op het effect van de verschillende functies op de performance van de FOKZbox.


2. Het eerste gebruik

2.1    Wedstrijdvormen
De FOKZbox is ontworpen voor gebruik tijdens verschillende soorten vossenjachten. Deze wedstrijden laten zich globaal in de categorieën “recreatief” en “ARDF” indelen. Hiervoor zijn twee ontvanger modes ingebouwd.

Recreatieve wedstrijd
Vossen bevinden zich doorgaans verspreid over de gehele 2-meter amateurband. De frequenties zijn hierbij vaak niet bekend. De spelregels kunnen per jacht verschillen en meestal zijn er verschillende vossen, spoetniks of piepers; een combinatie ervan behoort hierbij ook tot de mogelijkheden. Voor dit soort vossenjachten is de normale peilmode beschikbaar

ARDF wedstrijd
Bij deze wedstrijdvorm is een vooraf bekend aantal vossen (meestal vijf) op toerbeurt in de lucht, ieder meestal één minuut. De jacht kenmerkt zich door de tijdfactor waarbij snelheid en behendigheid voorop staan. Voor dit soort vossenjachten is de peilmode ARDF ingebouwd.

Beide modes voorzien in instellingen en weergaves die de ontvanger voor die betreffende wedstrijd optimaal maakt.

2.2    Mode selectie
De ontvanger mode wordt doorgaans alleen gewijzigd indien aan een ander type wedstrijd wordt meegedaan.

Om het mode menu zichtbaar te maken wordt de drukknop op de rotary encoder ingehouden en voorts de ontvanger ingeschakeld. De rotary encoder druktoets wordt slechts na het verschijnen van het menu weer losgelaten.

LCD RX mode selectMet de rotary encoder kan de gewenste ontvanger mode worden gekozen. Wanneer de druktoets opnieuw wordt ingedrukt wordt de gekozen mode opgeslagen en start de ontvanger verder op. Telkens na opnieuw inschakelen keert de FOKZbox in deze geselecteerde mode terug. Het verschil in beide modes komt tot uitdrukking op drie manieren:

  1. Tijdens peilen zijn de belangrijkste functies die bij de mode passen in het display zichtbaar
  2. In het instellingen menu zijn de functies die bij de gekozen mode horen weergegeven
  3. De druktoetsen hebben een passende functie, behorend bij de ontvanger mode

2.3    Opstartscherm
Bij inschakelen van de FOKZbox is tijdens het opstarten een informatiescherm zichtbaar waarin de eigenaar (callsign), firmware versie en ook de accuspanning weergegeven wordt:

LCD opstartscherm


3. Basis bediening
Na het opstarten is de FOKZbox direct klaar om te kunnen peilen. Afhankelijk van de gekozen ontvanger mode zijn hierbij direct de benodigde functies beschikbaar.

3.1    Basisfuncties in normale mode
Het display geeft alle informatie weer die nodig is voor een primaire peiling:

LCD main verzwakkerBediening van de primaire functies verloopt als volgt:

  • Frequentie afstemming vindt plaats met de afstemknop.
    • De afstem resolutie bedraagt 1kHz zodat ook op vreemde vosfrequenties kan worden afgestemd.
    • Afstemming gebeurt quasi real-time.
  • Verzwakkerstand wijzigen vindt plaats met de rotary encoder:
    • De verzwakker kan ingesteld worden tussen 0 en 140 dB.
    • Absolute weergave in dB bij Manual Gain Control (weergave xxxdB)
    • Relatieve weergave bij Automatic Gain Control (weergave ATTxx).

Opmerking: Uitleg over MGC en AGC volgt in hoofdstuk 4.2 van deze beschrijving.

  • De S-meter geeft continue de signaalsterkte weer van het ontvangen signaal:
    • In 48 segmenten.
    • Bij oversturing van de ontvanger wordt in de S-meter een overload indicatie weergegeven.
    • Bij overload indicatie dient de verzwakker instelling vergroot te worden.

LCD main O V E R L O A D

De FOKZbox beschikt over vier druktoetsen die in Manuele mode de volgende functies bieden:

  • Druktoetsen 1 en 2:
    • Een korte druk op de toets schakelt tussen VFO en geheugenplaats 1 of 2. Dit wordt bevestigd met een pieptoon.
    • Een lange druk op de toets slaat de frequentie uit het VFO op in de corresponderende geheugenplaats. Dit wordt bevestigd met een reeks pieptonen, totdat de toets losgelaten wordt.
    • In het display is het geheugen af te lezen zoals weergegeven in de afbeelding.

LCD main memory

  • De druktoetsen 3 en 4 hebben een programmeerbare functie:
    • De toetsen kunnen worden ingesteld als geheugenplaats 3 en 4, net als bij toetsen 1 en 2.
    • Als alternatief kunnen een verzwakker reset en een demodulatie keuze worden gekozen.

Opmerking: Instellingen voor deze toetsen wordt verklaard in de beschrijving van menu 8.

3.2 Basisfuncties in ARDF mode
In de ARDF mode zijn de verzwakker en signaalsterkte altijd zichtbaar, net als in de normale mode. De linker bovenzijde van het display echter geeft naar keuze de frequentie óf één van de timers weer.

LCD ARDF foxtimerLCD ARDF clock

 

 

 

  • Bij ARDF jachten wordt op tijd gepeild. Hiervoor zijn twee tijdfuncties in de FOKZbox beschikbaar:
    • Een vostimer: Geeft de actuele vos weer die in de lucht is en telt af naar nul zodat bekend is wanneer de vos zal uitschakelen.
    • Een klok: Geeft de verstreken tijd weer sinds de start van de jacht.

Opmerking: Instellingen voor de vostimer zijn in het menu 8 en 9 in te stellen.

De ARDF mode werkt als volgt:

  • Na inschakelen wordt altijd éérst de frequentie weergegeven zodat op de vos afgestemd kan worden.
    • Met de afstemknop wordt op de gewenste frequentie ingesteld.
    • Met de afstemknop wordt op de gewenste frequentie ingesteld.
    • De afstemresolutie bedraagt 1 kHz.
  • Met druktoets 1 óf 2 wordt voorts de klok en vostimer gestart. Dit gebeurt normaal bij de start van de wedstrijd:
    • In het display is vanaf dit moment de klok (toets 1) óf vostimer (toets 2) afleesbaar in plaats van frequentie.
    • De frequentie instelling is vanaf dit moment geblokkeerd, de afstemknop werkt dan niet.
  • Tien seconden voordat een volgende vos inschakelt is een toonreeks hoorbaar. In het geval dat op dat moment de klok weergegeven wordt schakelt deze automatisch om naar de vostimer.

De druktoetsen hebben in ARDF mode de volgende functies:

  • Druktoets 1:
    • Kort indrukken geeft de klok weer in het display.
    • Lang indrukken reset de klok én vostimer. Deze worden dan tevens stilgezet.
    • Opnieuw kort indrukken herstart de klok én vostimer.
  • Druktoets 2:
    • Kort indrukken geeft de vostimer weer in het display.
    • Lang indrukken reset de vostimer. De klok loopt op de achtergrond verder.
    • Zolang de knop ingedrukt is, blijft de vostimer in reset. Bij loslaten begint deze weer af te tellen. Dit is handig om exact met de vossen te synchroniseren.
    • Als de timer functies zijn stilgezet na reset met druktoets 1 zorgt een korte druk op de toets voor herstart van de klok en de vostimer.
  • Druktoets 3:
    • Kort indrukken stelt de waarde van de verzwakker terug naar nul en dus maximale gevoeligheid.
    • Lang indrukken geeft de frequentie weer zodat eventueel opnieuw afgestemd kan worden.
    • De timer functies blijven in dit geval op de achtergrond actief.
  • Druktoets 4:
    • Schakelt tussen de verschillende demodulaties. Hiertoe kan herhaaldelijk deze toets ingedrukt worden. Nadat deze functie geactiveerd is kan desgewenst ook de rotary gebruikt worden
    • Na 15 seconden inactiviteit schakelt het scherm terug naar de verzwakker.

Opmerking: De gedachte achter de timer reset is, dat de klok tijdens de wedstrijd altijd door blijft lopen zodat de totale jachttijd genoteerd kan worden. De vostimer echter kan tussentijds opnieuw gereset worden zodat eventuele her-synchronisatie met de vossen mogelijk is.

3.3 Rotary encoder functies
De Rotary encoder wordt gebruikt om de stand van de verzwakker te kiezen. Bij herhaaldelijk gebruik van de drukknop in deze rotary encoder zijn ook andere functies beschikbaar:

LCD main verzwakkerVerzwakker
In te stellen van 0…50 of van 0…140dB

Stapgrootte 1 (bij AGC) of 5dB (bij MGC)

LCD main volume

Volume
In te stellen van 0 tot 44

Stapgrootte 1

LCD main demodulatie
Demodulatie 

AM  /  FM  /  TONE  /
AM+TONE  /  FM+TONE

 

  • De TONE functie schakelt een akoestische S-meter in. Naarmate een ontvangen signaal sterker wordt neemt de toonhoogte op de hoofdtelefoon toe. Op deze wijze kan gepeild worden zonder voortdurend naar de S-meter te hoeven kijken.
  • Desgewenst kan de akoestische S-meter worden gecombineerd met AM of FM demodulatie middels de AM+T of FM+T setting. In deze setting is de akoestische S-meter tegelijk met de AM of FM demodulatie waarneembaar.
  • Bij weergave van Volume of Demodulatie wordt na ca. 15 seconden de weergave automatisch terug gewijzigd naar Verzwakker wanneer de instelling tussentijds niet gewijzigd wordt.
  • Demodulatie kan desgewenst ook met druktoets 4 gekozen worden. Dit is in te stellen in menu 8. In dat geval is de demodulatie functie niet onder deze knop beschikbaar.
  • Zowel de volume als de demodulatie instelling blijven na uitschakelen bewaard. De verzwakking is echter na inschakelen altijd 0 (maximale gevoeligheid).
  • Tijdens peilwedstrijden / vossenjachten is vaak slechts AM en TONE benodigd. Naar wens kunnen AM+T, FM en/of FM+T worden uitgeschakeld. Dit maakt het snel schakelen tussen verschillende demodulatoren extra snel. Uitschakelen van de gewenste demodulator vindt plaats in menu 5. 

4. Geavanceerde functies
De geavanceerde functies van de FOKZbox stellen de gebruiker in staat om de ontvanger naar eigen optimale behoefte aan te passen. De navolgende functies zijn beschikbaar:

4.1   De Automatic of Manual gain-control
In normale ontvangers wordt de hoogfrequente versterking meestal automatisch geregeld zodat zowel zwakke als sterke signalen probleemloos worden ontvangen. Deze regeling wordt doorgaans Automatic Gain Control (AGC) genoemd.

In een peilontvanger daarentegen is deze regeling meestal handmatig. De regeling heet dan ook Manual Gain Control (MGC). Deze methode heeft als voordeel dat een signaalmeter zéér gevoelig is voor kleine signaalvariaties zodat uiterst scherp gepeild kan worden. Nadeel van deze regeling is dat de verzwakker vaak gewijzigd moet worden om in het juiste signaalbereik te komen.

De FOKZbox biedt het beste van twee werelden doordat de gain control omschakelbaar is tussen AGC en MGC. Het bereik van de AGC is hierbij in enige mate beperkt zodat een goede balans bestaat tussen meetbereik en peilgevoeligheid.

De AGC/MGC instelling heeft tevens invloed op de verzwakker:

  • Bij AGC zijn de verzwakkerstappen niet absoluut in te stellen, er wordt immers geregeld. De verzwakker indicator in het display geeft in dat geval een relatieve waarde aan (ATTxx).
  • Bij MGC zijn de verzwakkerstappen absoluut in te stellen. De regeling is immers vast. De verzwakker indicator in het display geeft in dat geval een absolute waarde aan (xxxdB).

AGC: relatieve indicatie LCD main auto gain controlLCD main manual gain control

 

 

MGC: absolute dB schaal

 


Opmerking: De keuzemogelijkheid voor AGC of MGC is gemaakt om de gebruiker optimale flexibiliteit te geven bij het peilen. Hou er rekening mee dat het gedrag van de ontvanger bij beide modes aanzienlijk verschilt! Het wordt daarom sterk geadviseerd om hiermee te experimenteren en vast te stellen welke setting het beste bevalt!

Samenvattend laten de gain control eigenschappen van de FOKZbox zich als volgt beschrijven:

  • Automatische gain-control (AGC):
    • Relatieve verzwakker instelling (dus geen dB’s maar fictieve waardes).
    • Groot ingangsbereik voor volle S-meter schaal of maximale toonhoogte.
    • Er hoeft minder vaak aan de verzwakker gedraaid te worden.
  • Manuele gain-control (MGC):
    • De verzwakker kan in absolute stappen ingesteld worden in dB’s (000dB tot 140dB).
    • Klein ingangsbereik voor volle S-meter schaal of maximale toonhoogte.
    • Vaker aan de verzwakker draaien.
    • Geschikt voor relatieve veldsterkte bepaling, bijvoorbeeld bij ARDF jachten.

De keuze voor AGC of MGC kan gemaakt worden in menu 3.

4.2  Geheugenfuncties
In hoofdstuk 2 zijn de geheugenkanalen al aan de orde geweest. Deze kunnen uitsluitend in de ontvanger mode normal gebruikt worden. Gebruik in de ARDF mode is niet zinvol omdat hier doorgaans maar één frequentie in gebruik is.

Naar keuze kunnen maximaal vier geheugens worden geactiveerd, als volgt:

  • Een korte druk op een geheugentoets schakelt tussen VFO en het gekozen geheugen.
  • Om een nieuwe frequentie op te slaan wordt in de VFO op de gewenste frequentie afgestemd en voorts de gewenste geheugentoets ca. 2 seconden ingedrukt.
  • De frequentie blijft ook na uitschakelen bewaard.

Bij het laden van de FOKZbox firmware zijn vier bekende repeater frequenties in de geheugenkanalen geprogrammeerd:

Geheugen 1:     145.575 MHz voor PI3UTR
Geheugen 2:     145.650 MHz voor PI3BRD en PI3MEP
Geheugen 3:     145.675 MHz voor PI3RTD en PI3NOV
Geheugen 4:     145.750 MHz voor PI3NYM, PI3RAZ en PI3GRN

Opmerking: in menu 8 (mode normal) kan een alternatieve functie aan de geheugenkanalen worden toegekend. Als deze is ingesteld komt de geheugenfunctie bij de betreffende toets(en) te vervallen.

4.3 Automatische verzwakker
De instelbare verzwakker wordt normaal gesproken gewijzigd door aan de rotary encoder te draaien. Hiermee kan het ontvangen signaal verzwakt worden om sterkere vossen optimaal te kunnen peilen binnen het bereik van de (audio) S-meter. Tevens wordt met een juiste verzwakker instelling oversturing van de FOKZbox voorkomen.

De verzwakker kan naast de handmatige instelling ook deels of geheel automatisch regelen. In Menu 2 zijn de hiervoor volgende instellingen beschikbaar:

  • Manual:        Geheel handmatig instellen van de verzwakker.
  • Increment:    Bij een te hoog ingangssignaal wordt de verzwakker automatisch                     omhoog geregeld. Als het

signaal echter te zwak wordt voor een goede peiling regelt de ontvanger de verzwakking niet omlaag.

  • Automatic:   Doet het zelfde als de increment functie, echter, bij een zeer klein                     ingangssignaal regelt de verzwakker ook weer automatisch naar                       beneden.

Als de verzwakker automatisch regelt kan dit verwarrend werken voor de gebruiker wanneer dit niet bij iedere stap opgemerkt wordt. Daarom is op de hoofdtelefoon een dubbele toon hoorbaar bij omschakelen van de verzwakker:

  • Als de verzwakker omhoog regelt is eerst een lage en voorts een hoge toon hoorbaar.
  • Als de verzwakker omlaag regelt is eerst een hoge en voorts een lage toon hoorbaar.

Opmerking: in de stand “Increment” bestaat het risico dat zwakke vossen voorbij worden gelopen, vooral wanneer ook een sterkere vos aanwezig is.

 In de stand “auto” is afstemmen minder gemakkelijk omdat de verzwakker meteen begint te regelen wanneer tijdens een band scan een sterk signaal wordt gevonden.

Aanbevolen wordt om de automatische verzwakkerfuncties daarom behoedzaam te gebruiken.

5. Het instellingen menu
De FOKZbox beschikt over een menu voor alle instellingen die normaal gesproken niet direct tijdens een peiljacht gewijzigd hoeven te worden.

Alle instellingen die in het menu beschikbaar zijn worden opgeslagen in niet-vluchtig geheugen. Na opnieuw inschakelen hoeven de instellingen dus niet opnieuw gemaakt te worden.

Opmerking: De beschikbare menu functies 8 en 9 zijn afhankelijk van de gekozen ontvanger mode (Normal of ARDF).

5.1 Bediening van het menu
Het menu wordt bereikt door vanuit de peilmode de rotary druktoets langer dan 1 seconde ingedrukt te houden. Wanneer het menu betreden wordt zijn de twee display regels als volgt ingedeeld:

  • Regel 1: Geeft de gekozen menu functie weer.
  • Regel 2: Toont de actuele instelling die bij de gekozen menu functie hoort.

Door kort op de rotary knop te drukken wordt gewisseld tussen beide regels. Het actieve venster is zichtbaar door de pijl ( > ) aan de linkerzijde. Draaien aan de rotary encoder verandert de instelling van het gekozen venster.

Indien de gewenste wijzigingen in het menu zijn gemaakt wordt naar peilmode teruggekeerd door de rotary druktoets langer dan 1 seconde ingedrukt te houden. Pas wanneer het menu verlaten is zijn alle gewijzigde instellingen opgeslagen in het niet-vluchtige geheugen.

5.2 Achtergrondverlichting
LCD menu 1 backlight

Menu 1: Backlight
In te stellen van 0 tot 16, stapgrootte 1

 

Hiermee kan de intensiteit van de display achtergrondverlichting worden gekozen.

  • Bij instelling 0 is de achtergrondverlichting geheel uitgeschakeld.
  • Bij instelling 16 is de intensiteit van de achtergrondverlichting maximaal.

Opmerking: De FOKZbox is energiezuinig en verbruikt ca. 40mA (>45 uur bij volle accu). Bij maximale licht intensiteit is de stroomopname echter ~90mA. Per stap verhoging van de achtergrondverlichting neemt de stroomopname ca. 3mA toe.

5.3 Verzwakker instellingen
LCD menu 2 attenuator

Menu 2: Attenuator (verzwakker)
Manual / Increment / Automatic
De verschillende verzwakkerfuncties worden uitgebreid verklaard in hoofdstuk                                                                   4.3.

5.4 Gain Control instellingen
LCD menu 3 gain control

Menu 3: Gain control
Manual / Automatic

 

Betekenis en eigenschappen van de Manual Gain Control (MGC) en Automatic Gain Control (AGC) worden verklaard in hoofdstuk 4.1.

5.5 Ruisonderdrukking
LCD menu 4 squelch

Menu 4: Squelch
Open / Automatic

 

De peilontvanger voorziet in een automatische ruisonderdrukking, beter bekend als squelch.

  • Voor FM is in een ruis-squelch voorzien. In geval van AM wordt een carrier-detect gebruikt.
  • In het geval dat de volume instelling actief is in de gewone peilmode is de squelch altijd open.
  • Indien de squelch actief is wordt het audio op de hoofdtelefoon onderdrukt. Op dat moment wordt rechts in de S-meter “Sq” weergegeven.
  • In het Squelch circuit is een hysteresis ingebouwd waardoor “klapperen” voorkomen wordt.

Opmerking: de squelch kan ertoe leiden dat zwakke signalen niet worden waargenomen, wat vooral tijdens vossenjachten niet wenselijk is. De squelch wordt doorgaans uitsluitend gebruikt bij gebruik als extra ontvanger.

5.6 Modulatie overslaan
LCD menu 5 demod skip

Menu 5: Demodulation Skip
None / FM+T / FM+T  FM /
FM+T  FM  AM+T

 

In veel gevallen wordt FM demodulatie niet gebruikt tijdens vossenjachten en bestaat de wens om snel tussen AM en TONE te kunnen schakelen. In menu 5 kunnen naar behoefte daarom verschillende demodulatie combinaties worden uitgeschakeld. Naar wens kunnen AM+T, FM en/of FM+T worden uitgeschakeld. Dit maakt het snel schakelen tussen verschillende demodulatoren extra snel.

5.7 Gebruik door links- of rechtshandigen
LCD menu 6 controls

Menu 6: Controls
Normal / Inverted

 

De keuze voor de plaats van de afstemknop en rotary encoder op de behuizing is afhankelijk van wens van de gebruiker. Links- en rechtshandigen bedienen de FOKZbox daarbij doorgaans verschillend.  Indien deze knoppen aan de zijkant van de FOKZbox gemonteerd worden is ook de draairichting omgekeerd.

Afhankelijk hiervan kunnen deze bedieningselementen normaal of geïnverteerd gebruikt worden. Normaal gesproken geldt: knoppen links = normal; knoppen rechts = inverted.

Indien de knoppen aan de zijkant van de behuizing geplaatst worden geldt normaal gesproken het volgende:

  • Rechtshandigen:
    • Peilen normaal gesproken met de antenne in de rechterhand.
    • De knoppen zijn dan aan de linkerzijde gemonteerd.
    • De controls functie is dan ingesteld op Normal.
  • Linkshandigen
    • Peilen normaal gesproken met de antenne in de linkerhand.
    • De knoppen zijn dan aan de rechterzijde gemonteerd.
    • De controls functie is dan ingesteld op Inverted.

5.8 Batterij instellingen
LCD menu 7 battery

Menu 7: Battery
Alarm instelbaar tussen 5.00 en 9.00 Volt.

 

De actuele accuspanning kan afgelezen worden in menu 7. Dit menu voorziet daarnaast tevens in de mogelijkheid om een alarm te activeren wanneer een kritische accuspanning is bereikt.

Indien tijdens het peilen een batterij alarm optreedt, is dit zichtbaar in het display zoals hiernaast weergegeven én door een waarschuwende toon. Door op de menu knop (rotary encoder) te drukken verdwijnt deze melding. Een volgende melding verschijnt pas na het opnieuw inschakelen van de ontvanger!

Aanbevolen wordt om een accupack toe te passen met een nominale spanning van 7,2 Volt. In de praktijk kunnen accu’s van 6 tot en met 9,6 Volt toegepast worden.

Typische accuspanningen: 

Type accu Nominale Accuspanning Volledig geladen (V) Volledig ontladen (V)
4x AA van 1,5V

6,0

6,5

5,0

6x AA van 1,2V

7,2

8,4

6,0

1x 9V blok

9,0

9,6

7,5

8x AA van 1,2V

9,6

11,2

8,0

Aanbevolen wordt om de alarmspanning in te stellen op de waarde die overeenkomt met ‘volledig ontladen’ in de tabel.

Opmerking: standaard staat het alarm ingesteld bij het overschrijden van 6.00 Volt. Bij afwijkende accuspanningen geldt het volgende: een cel met een spanning van nominaal 1,2V bij ontlading <0,2C niet lager dan 1,0V ontladen mag worden. In een accu pack van 6 cellen is de alarmspanning dus 6,00V en bij 8 cellen 8,00V. Voor afwijkende packs kunnen andere spanningen ingesteld worden naar behoefte, uitgaande van 1,00 Volt per cel.

5.9 Functies voor de druktoetsen
Opmerking: Deze menu functie is uitsluitend in ontvanger mode Normal beschikbaar.

LCD menu 8 Buttons

Menu 8: Buttons
Instelbaar als memory, verzwakker reset of demodulatie toggle

 

De FOKZbox is uitgerust met vier toetsen. In beginsel zijn deze toetsen ingesteld als geheugentoetsen maar naar behoefte kunnen aan toets 3 en/of 4 een andere functie toegekend worden:

  • All MEM: Alle toetsen hebben een geheugenfunctie. Er zijn dus vier geheugens beschikbaar.
  • 3:ATT: Toets 3 schakelt de verzwakker terug naar 0 (maximale gevoeligheid). Toets 4 is geheugen.
  • 4:Demod: Toets 4 schakelt tussen de verschillende demodulatie functies. Toets 3 is geheugen.
  • 3:ATT  4:Demod: Toets 3 schakelt de verzwakker terug naar 0 en toets 4 schakelt demodulatie om.

5.10 Vostimer
Opmerking: Deze menu functie is uitsluitend in ontvanger mode ARDF beschikbaar.

LCD menu 8 Foxtimer


Menu 8: Foxtimer
Instelbaar tussen 20 en 240 seconden


Bij ARDF jachten is iedere vos normaal gesproken één minuut in de lucht waarna de volgende vos inschakelt. Deze tijd kan in sommige gevallen echter afwijken. De zendtijd per vos kan in dit menu worden ingesteld.

5.11 Aantal vossen
Opmerking: Deze menu functie is uitsluitend in ontvanger mode ARDF beschikbaar.

LCD menu 9 Foxes


Menu 9: Foxes
Instelbaar tussen 1 en 99

 

Bij ARDF jachten zijn normaal gesproken een vijftal vossen na elkaar actief. Dit aantal kan in sommige gevallen echter afwijken. Het aantal beschikbare vossen in een wedstrijd kan in dit menu worden ingesteld.

6. De peilwedstrijd
De FOKZbox is geschikt voor zowel beginnende als zeer ervaren vossenjagers. Bij het meedoen aan een vossenjacht is niets zo waardevol als ervaring; slechts met voldoende uitproberen, jachten lopen en vooral ook je peilapparatuur goed kennen zijn ingrediënten om succes te behalen.

De ervaren radiopeiler heeft zonder twijfel ervaring met verschillende peilontvangers. Het sterke advies is om ook in geval van de FOKZbox de tijd te nemen om de ontvanger goed te leren kennen. Ieder type peilontvanger gedraagt zich weer anders, er is al snel tenminste één peilwedstrijd nodig om het juiste gevoel met deze ontvanger te krijgen. Eénmaal gewend zal blijken dat de kwaliteit van de FOKZbox bijdraagt aan het gemakkelijker kunnen winnen van vossenjachten.

De inhoud van dit hoofdstuk is vooral bedoeld voor de beginnende peiler.

6.1 Voorbereiden op de wedstrijd
Voordat begonnen wordt aan een vossenjacht is een goede voorbereiding van het grootste belang. Dit geldt in alle gevallen, ongeacht het type wedstrijd. Het volgende overzichtje is behulpzaam bij het voorbereiden op de wedstrijd:

  • Om te beginnen, controleer je apparatuur:
    • Werkt de FOKZbox naar behoren? Is de accu voldoende geladen?
    • Aangeraden wordt om de FOKZbox 5 minuten in te schakelen en voorts de batterijspanning af te lezen in menu 7. Zolang de voedingsspanning boven de 7,2Volt ligt (uitgaande van een 7,2V accu) is voldoende lading aanwezig.
    • Zijn de antenne, coaxkabel en hoofdtelefoon in orde? Geen slechte contacten etc.?
    • Zorg dat je altijd een pen en papier bij je hebt. Bij veel jachten is dit noodzakelijk
    • Eventueel is het meenemen van een kompas een welkome extra.
    • Pas je kleding aan op het weertype. Zeker bij een sportieve jacht, zoals ARDF, is sportieve kleding een must.

6.2 Type antenne
Er zijn veel verschillende antennes beschikbaar voor vossenjachten. Navolgend vind je de twee meest voorkomende types:

  • HB9CV: HB9CV

De HB9CV wordt doorgaans gerekend tot de “standaard” vossenjacht antenne. De antenne is eenvoudig zelf te maken, compact van afmetingen en voldoet doorgaans prima voor iedere vossenjacht.

Het principe van de HB9CV berust op een gevoede director én reflector. Door de fase van het voedingspunt tegen gekoppeld toe te passen (zie “gamma match” in de afbeelding) ontstaat een relatief grote voor-achter verhouding bij een naar verhouding kleine antenne.

Een nadeel van de HB9CV is dat, door de eenzijdige koppeling, in enige mate een lichte afwijking ontstaat ten aanzien van de voorkant. Anders gezegd, de antenne is enigszins “scheel”. Dit kan ondervangen worden door de tegenfase koppeling dubbel uit te voeren.

  • 3-elements Yagi:3el antenne

Een andere veel gebruikte antenne voor 2m vossenjachten is de 3-elements Yagi, zoals hiernaast afgebeeld. Deze antenne is ietwat groter dan een HB9CV en daardoor enigszins minder handelbaar.

Belangrijk voordeel van dit model is dat flexibele elementen (zoals meetlint) gebruikt kunnen worden. Daarnaast biedt de antenne een kleinere openingshoek zodat scherper gepeild kan worden. De 3-elements is doorgaans de ‘standaard’ antenne zoals in gebruik bij ARDF vossenjachten.

6.3 De recreatieve wedstrijd
Voor de recreatieve wedstrijd bestaat geen harde handleiding aangezien de spelregels per jacht verschillen. Het is aan de organisatoren om te bepalen of tijd, aantal vossen of andere spelelementen bepalend zijn voor het winnen van de jacht.

Een vaak voorkomend gegeven is dat de recreatieve wedstrijd doorgaans over verschillende vossen, spoetniks of piepers beschikt. Een combinatie ervan is natuurlijk ook mogelijk, zoals bijvoorbeeld de jacht waarbij een (hoofd)vos uitgepeild dient te worden terwijl onderweg verschillende (zeer) kleine zenders verstopt zijn.

Het is hierbij belangrijk om de 2 meterband voortdurend af te scannen om zo vast te stellen of ergens op de route een pieper ligt die niet vergeten mag worden. Vaak is het handig om de hoofdvos ‘even’ in een geheugen van de FOKZbox te parkeren zodat af en toe even de looprichting opnieuw bepaald kan worden. Hou ook rekening met de stand van de verzwakker. Indien de verzwakking te groot is bestaat de kans dat al te kleine zenders niet gehoord worden, dit kost doorgaans punten.

6.4 De ARDF wedstrijd
Bij ARDF (en vergelijkbare) jachten spelen voornamelijk tactiek, snelheid en tijd een belangrijke rol. Deze vorm van vossenjagen wordt in competitie gedaan en valt onder organisatie van de IARU. De jachten komen in grote delen van de wereld voor waaronder de V.S., Europa, Groot Rusland, Azië en Australië. De ARDF jacht kenmerkt zich door een vijftal vossen die normaal gesproken op dezelfde frequentie na elkaar in de lucht zijn. Meestal is een vos één minuut aan en voorts vier minuten uit, exact getimed ten opzichte van de vier andere vossen.

Behalve het gebruik van een kaart en een kompas kan een peilontvanger in verschillende functies voorzien om snel en gemakkelijk te peilen. Hierbij valt te denken aan een intelligente timer, een “einde uitzending” indicatie en natuurlijk een goede (audio) s-meter en verzwakker. De ontvanger met geïntegreerde verzwakker is meestal vast gemonteerd aan een directionele antenne om zo compact mogelijk te zijn.

6.5 Andere wedstrijdvormen
Behalve bovengenoemde wedstrijdvormen bestaan er nog verschillende andere vormen. Enkele van deze vormen zijn:

  • FoxOring: Op een kaart worden op verschillende plaatsen cirkels getekend. Binnen deze cirkels bevindt zich een doorgaans kleine vos. Meestal overlappen de gebieden elkaar niet, soms moet zelfs met de auto gereden worden om binnen de verschillende cirkels te komen. Het vinden van zoveel mogelijk vossen in combinatie met tijd zijn de bepalende factoren. Soms tellen ook kilometers mee.
  • Auto vossenjachten: In de meeste gevallen is een vos opgesteld in een groot gebied (bijvoorbeeld een straal van 20km). De vos is sterk en dient met de auto gezocht te worden. Veelal wordt met behulp van een kompas een kruispeiling op de kaart gemaakt om zo in een klein zoekgebied te geraken. Het laatste stuk wordt dan voortdurend gepeild op richting. Vaak zijn de afgelegde kilometers bepalend. Optimaal manoeuvreren is hier dus de winnende factor. 

6.6 Effectief jagen
Voor het doen van effectieve peilingen zijn er enkele uitgangspunten die helpen om het jagen te vergemakkelijken:

  • Je antenne is bedoeld om richting te bepalen. Gebruik hem dus ook zoals het bedoeld is, namelijk door het maken van ruime zwaaiende bewegingen. Je vindt dan vooral in combinatie met de akoestische S-meter gemakkelijk de richting van het signaal
  • Hou rekening met de weeromstandigheden. Vooral bij nat weer treden veel reflecties op waardoor het peilen moeilijker wordt. Blijf vooral niet al teveel op dezelfde plaats staan indien een peiling erg onduidelijk is. Tijdens het lopen wordt de sterkste richting vanzelf duidelijk. Dit geldt ook in stedelijk gebied waar mogelijk veel reflecties optreden door gebouwen etc.
  • Mocht door reflecties het peilen extra moeilijk blijken, probeer dan eens om de ontvanger in MGC mode te gebruiken. Dit maakt de ontvanger veel scherper.
  • Is er een jacht met érg veel vossen of piepers die zonder specifieke route in een gebied verspreid liggen, schroom dan niet om een kleine notitie te maken van frequentie en modulatie. Dit voorkomt dat je herhaaldelijk hetzelfde doel vindt.
  • Wees bij recreatieve jachten altijd beducht op onverwachte, vaak technische, trucjes. Soms zitten piepers ingebouwd in onverwachte objecten. Soms schakelen meerdere piepers naadloos na elkaar op verschillende plekken, interferentiepiepers, etc. etc.

7. Onderhoud aan de FOKZbox
Bij een juiste bouw van de FOKZbox zijn er geen onderhouds gevoelige delen in de ontvanger aanwezig. Nadruk bij een juiste bouw ligt op de juiste aandacht voor de bedrading, goede accu en de conditionering ervan.

7.1 Batterijgebruik en laden
De FOKZbox is voorzien van een eenvoudig laadcircuit die geschikt is voor het laden van NiCd of NiMH cellen. Weerstand R1 zorgt voor de nodige stroombegrenzing (ca. 350mA) en de 8,2V zenerdiode voorkomt dat het accu pack overladen wordt bij langdurig aansluiten op een lader. Het wordt afgeraden om andere accu types toe te passen, zoals Lithium types (Lion of LiPo). Deze accu’s zijn gevaarlijk in geval van kortsluiting of onjuist laden.

Om te laden wordt geadviseerd om een 9 tot 12V bron te gebruiken die in staat is om omstreeks 500mA te leveren. Laden met een 13,8V voeding is ook geen probleem, echter, hierbij moet rekening gehouden worden met de warmte ontwikkeling van de weerstand en de zenerdiode, deze kan dan aardig oplopen.

Geadviseerd wordt om de FOKZbox te gebruiken bij 7,2Volt voedingsspanning. Dit is gemakkelijk te verkrijgen door een zestal AA cellen te gebruiken. Een peilontvanger wordt in veel gevallen niet dagelijks of soms zelfs slechts enkele keren per jaar gebruikt. Ter behoud van de accu’s wordt geadviseerd om types te gebruiken die een geringe zelfontlading kennen. PA1OKZ levert hiervoor desgewenst een accu pack van Eneloop via www.peildoos.nl. Deze accu levert 7,2Volt en heeft een capaciteit van 2000mAh. Eneloop cellen kenmerken zich door de uitstekende performance en zeer lage zelfontlading over langere periode. Gebruik van deze accu’s garandeert jarenlang peil plezier. 

7.2 Nieuwe Firmware laden.
Sinds de introductie van de FOKZbox zijn verschillende firmware releases verschenen. Een nieuwe firmware release biedt doorgaans nieuwe functies, foutoplossing en soms kleine optimalisaties. Nieuwe Firmware voor de FOKZbox is te downloaden op de website www.peildoos.nl in de FOKZbox download sectie.

Om een inzicht te krijgen van de nieuwste functies in de FOKZbox zijn de release notes beschikbaar. Deze release notes zijn eveneens op de website te vinden.

Nieuwe firmware is op verschillende manieren te laden:

  • De CPU kan in een programmer met Textool voetje geprogrammeerd worden
  • De CPU kan in de FOKZbox geprogrammeerd worden via de ICSP (In Circuit Serial Programming) interface.

De gewenste programmeerwijze hangt normaal gesproken af van het type PIC programmer dat gebruikt wordt. Verzeker je er hierbij van dat de programmer geschikt is voor de 16F1783 Enhanced 14-Bit devices.

Programmeervoetje

Een veilige en geschikte programmer is bijvoorbeeld de ICSP programmingPICkit 2 of 3 van Microchip. Programmeren kan dan plaatsvinden zoals hier afgebeeld:

De PICkit programmers zijn te besturen middels de Microchip omgevingen zoals de MPLAB IDE, MPLAB-X IDE, de PICkit Programmer tool of simpelweg met behulp van de command prompt interface PKxCMD.EXE.

Vergeet niet om in de settings de voedingsspanning juist te schakelen. De voeding kan (bij ICSP) geleverd worden door de FOKZbox zelf, of anders door de PICkit middels de geschikter parameters.

Desgewenst kan PA1OKZ ook een nieuwe geprogrammeerde CPU leveren met roepletters er in naar wens. Meer informatie kan worden verkregen via het contactformulier op www.peildoos.nl.